Er bestaat een onweerlegbaar verband tussen een te korte nachtrust en de kans op een vroegtijdige dood. Dat zeg IK niet, dat blijkt uit een studie van de universiteit van Warwick in Groot-Brittannië. Wat bewezen moest worden, is bewezen, denk ik dan. En het is geen verrassing voor de vroege vogels onder ons. Iedereen die geregeld voor vijf uur ’s ochtends uit bed valt, voelt zich soms alsof dat premature overlijden al is ingezet.

Een bioritme is één van die dingen waarvan je pas weet wat ze waard zijn, als je ze kwijt bent. Bij mij speelde dat verlies zich zo’n tien jaar geleden af, na mijn eerste maanden op het radionieuws. Het drong pas goed tot me door toen ik opmerkingen begon te krijgen over hoe “slecht” –de ongecensureerde versie- of “moe” –voor de tactvolle zielen onder ons- ik er uitzag en hoe “raar” ik deed.

De smaak van een dood vogeltje

Ik moet die opmerkzame mensen ondertussen gelijk geven, wie tot de club der ochtendlijke werkers toetreedt, IS moe. En DOET raar, vaker dan het hem/haar zelf lief is. De ochtendstond mag dan goud in de mond hebben, het comateuze middagdutje –dat meestal volgt op de heilige belofte aan jezelf “ik ga niet slapen, alleen maar even in de zetel liggen”- heeft eerder de smaak van een dood vogeltje in de mond.

Ja, er zijn natuurlijk voordelen aan vroeg opstaan. Je hebt de middag vrij om boodschappen te doen en hoeft die niet samen met de rest van de wereldbevolking op zaterdag te doen. Je kan indien nodig allerlei openbare diensten bezoeken op schappelijke uren. Je staat niet in de file. Je kan je kinderen van school halen, gesteld dat je die hebt. Maar uiteindelijk heeft een dag toch maar 24 uur, ongeacht wanneer je er aan begint. En een deel van die 24 uur, bij voorkeur een derde, hoor je in bed door te brengen. De ochtendmensen bij wie dat lukt, zijn uitzonderingen.

Met de kippen op stok

Tuurlijk kan je elke dag braaf met de kippen op stok gaan. Maar laten we wel wezen, dat is alleen in theorie een realistisch scenario. Of alleen voor mensen die naast hun werk geen leven wensen. Als je af en toe eens met een niet-collega wil praten, als je eens een terrasje wil doen, als je wat cultuur wil happen, als je je lief eens langer dan een uur per dag wil zien –laat staan liefkozen!- of als je gewoon net als iedereen eens languit voor tv naar Mijn Restaurant wil kijken, dan kan je die acht uur slaap goodnight kiss-en.

Gelukkig is er in ruil voor de wallen en zwarte kringen in de spiegel de wetenschap dat die collega’s rond je zich straks net zo voelen. Dat ze onderweg ook de nog niet gestrooide winterwegen hebben vervloekt of de zwalpende fuifbeesten die het verschil tussen voetpad en straat niet meer zien. Dat ze net als jij de hele rit naar het werk hebben gedacht aan hoe ze vandaag zeker op tijd gaan slapen. Dat ze ook wat minder hoge eisen hebben gesteld aan haarstijl en make-up.

Een soort van zinsverbijstering

Misschien zijn ze gewoon te moe om te merken dat de fashion police niet te spreken zou zijn over je inderhaast aangetrokken outfit, maar ze kunnen ook verbazend begripvol zijn om vijf uur ’s ochtends, die collega’s. Net zoals ze ook heel hard en droog kunnen zijn. Er wordt nergens met zoveel en zulke zware bloempotten gesmeten als tussen ochtendwerkers.

Het is alsof een permanent slaaptekort een soort van zinsverbijstering veroorzaakt. De grenzen der fatsoen vervagen, de zelfcensuur vervalt en waar iedere normale, uitgeslapen mens van steigert, daar denkt de ochtendmens het zijne van. Om daarna rustig voort te werken. Als het slaaptekort mammoetiaanse vormen aanneemt, wisselen manische en depressieve buien mekaar angstwekkend snel af. Lachen en huilen gebeurt om de meest onbenullige dingen, vaak met intervallen van slechts vijf minuten.

Ontoerekeningsvatbaar

Deze week nog werd een collega die haar vaste overtuiging dat het in the end allemaal goed komt met de wereld op flower power-toon de redactie ingooide, gecornerd met “Gij moet zwijgen, gij hebt teveel ochtenden gehad, gij zijt ontoerekeningsvatbaar”. Antwoord van het arme schaap in kwestie: een aarzelend en bijna schuldbewust “Ja, eigenlijk wel he..”

Als je de sociale, praktische en medische bezwaren op een rij zet, is het een raadsel waarom we die roofbouw op ons lichaam en onze geest blijven plegen. Gelukkig zijn er op die ene vraag vele antwoorden.

Radio is een ochtendmedium

Omdat radio een ochtendmedium is en het een ongelofelijke eer blijft om met een kleine, hechte ploeg aan een product te werken waarmee je de wereld een goeiemorgen wenst. Omdat je mee de lijnen uitzet voor het nieuws van de hele dag. Omdat je kraakverse kranten kan lezen. Omdat er een duivels genoegen schuilt in ministers uit bed bellen en met zachte stem en gespeeld medeleven “Excuseer voor het vroege storen, ik maak u wakker zeker?”, te fluisteren.

Omdat iemand Bjorn Verhoeven een bestaansreden moet geven door zich aan zijn pre-ochtendshow te ergeren. Omdat verblind worden door een zonsopgang even romantisch is en blijft als het lijkt. Omdat je met wat geluk de VRT-vos kan spotten bij het binnenrijden. Omdat de wereld zoveel mooier is, zo stil en uitgestorven. En omdat alles wat echt de moeite waard is, een beetje pijn doet.

En goed, wellicht zullen we met zijn allen enkele jaren minder lang op deze aardkloot ronddartelen. Maar de tijd dat we er waren, waren we wel wakker en vol van grote emoties. Alive! Zij het niet altijd kicking. En wat heb je nu aan langer leven door veel te slapen als je niet eens beseft wat voor een ongelofelijke luxe dat is?

@Allen: uw reactie is welkom als u zich houdt aan de regels voor deelname aan onze discussieforums - mod